En Yeniler
Yükleniyor...
ayların oluşumu etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
ayların oluşumu etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Ayların oluşumu Antik Roma dönemine dayanır. Ayların oluşumunu bir önceki konumuz Şubat Neden 28 Çeker konusunda belirtmiştim. Şimdi gelelim ayların isimlerine.


Günümüzde kullandığımız ayların isimleri nereden geliyor? Günümüzde kullandığımız ay isimlerinin geldikleri yerler de karışık. Hicri takvimdeki Arabi ay isimlerinin bugün hiçbirini kullanmamamıza rağmen yine de Şubat, Nisan, Haziran, Temmuz ve Eylül aylarının isimlerinin kökenleri Arapça ve Süryanice, Kasım ayının ise Arapça. İşin daha ilginç yanı bunlardan Şubat, Nisan, Temmuz ve Eylül hemen hemen aynı telaffuzla Yahudi takviminde de yer alıyorlar. Gelin ayların isimleri ve kökenlerine bir göz atalım.

ayların isimleri nereden geliyor

Ocak (January): Eski ismi Kanunnisa'dır. Kanun, Süryanice bir kelime olup ocak, fırın anlamına gelmektedir. Havalar iyice soğuyup ocaklar yakıldığı için bu ad verilmiştir. Eski Roma'daki ismi Januaris'dir. Janus, Roma mitolojisinde iki yüzü olan bir tanrıdır.

Şubat (February): Süryanicedir (şabat-şobat-şebat). Eski Roma'daki adı Februarius'tur. Februum arınma anlamına gelmektedir. Februa ise Romalıların günahlarına kefaret olarak kurban kestikleri arınma festivaline verilen isimdir. Februarius, Roma'da yılın son ayı olduğu için yeniden doğuş, zamanın başlangıcı gibi anlamlara gelmektedir.

Mart (March): Roma'da yılın ilk ayı olup adı Martius'tur. Savaş tanrısı Mars'tan ismini alır. Kış bastırınca ara verilen savaşlara bu ayda kaldığı yerden devam edilirdi. Savaş tanrısının adı bu yüzden bu ayın adı olmuştur.

Nisan (April): Süryaniceden, nisannus kelimesinden gelir. Yılın dördüncü ayı manasındadır. Roma'da Aprilius denir, aşk-güzellik tanrıçası Afrodit'in ayı olarak kabul edilirdi.

Mayıs (May): Roma mitolojisinde bahar-bereket tanrıçası olan Miai'den gelir. Bu ayda Miai için şenlikler düzenlenirmiş ve Miai'nin bayramı kutlanırmış.

Haziran (June): Süryanicede hazuran kökünden gelir ve sıcak anlamını taşır. Bu ay için sıcakların başladığı zaman anlamında kullanılmıştır. Roma'daki adı Junius olup, ayın adı yine bir tanrıça olan Juno'dan gelmiştir. Gençlik, genç anlamlarına gelir.

Temmuz (July): Eski Babil'de üreme ve bereket tanrıçası Tamuza'nın ayı olarak kabul edilir. Bu ayda tanrıça Tamuza için dam (Süryanicede kadın demektir) kökünden gelen Dumuzi adında festivaller düzenlenir. Roma'da Sezar, daha önceden de belirttiğimiz gibi, takvim oluşturulurken bu aya kendi ismini vermiş.

Ağustos (August): İmparator Octivivus'un ünvanı olan Augustus'tan gelir. Octivivus en görkemli icraatlarından biri olan İskenderiye'nin fethini bu ayda gerçekleştirince Sezar döneminde Sextilis (altıncı ay) olan bu ay Augustus'a çevrilmiştir.

Eylül (September): Süryanicede aylul (üzüm), yani "üzüm ayı" anlamına gelmektedir. Roma'daki adı September olup yedinci ay manasına gelir (septi-yedi). O zamanlar Mart, yılın ilk ayı olduğu için böyle denilmiştir.

Ekim (October): Eskiden Süryanice olan Teşrin-i evvel (ilk teşrin) adı verilirdi. Bu aya ekim yapılıp tarlalar sürüldüğü için Ekim adını verilmiştir. Roma'da October (sekizinci ay).

Kasım (November): Eskiden Süryanice olan Teşrin-i sani (son teşrin) denirmiş. Bu aya Arapça kökenli, ayıran-bölen anlamına gelen 'kasım' adını vermişiz. Nedeni ise eskiler, Kasım ayından itibaren 180 günlük süreler halinde Ruz-i Kasım ve Ruz-i Hızır diye yılı ikiye ayırırlarmış. Roma'da November'dır (dokuzuncu ay).

Aralık (December): Türkçe bir kelimedir. Eski yıl ile yeni arasında kaldığı için bu aya 'Aralık' adı verilmiştir. Roma'da December (onuncu ay).


Şubat doğumlu olmam dolayısıyla bu soruyu hep merak etmişimdir. Bir yılda koskoca 365 gün varken neden özellikle şubat 28 gün olarak belirlendi ? Aslında cevabı oldukça basitmiş, Antik Roma zamanında kendini büyük gören insanlar yüzünden 28 güne düşmüş şubat :) Fazla uzatmadan gelelim tarihçesine;



Ayların Oluşumu 


şubat ayiAyların oluşumu Antik Roma dönemine dayanır. O zamanlar bir yılın 365 gün 6 saat sürdüğü bilinmektedir. Bir yıl Venüs, Mars, Terminus (gençlik) ve Luventus (yaşlılık) diye dört aya bölünmüştür. Ancak Julius Sezar döneminde bir yıl içerisindeki bu ayrım yetersiz görülür. Julius Caesar takvimde oluşan karışıklıkların çözülmesini isteyerek Mısırlı astronomi bilimcisi olan Sosigenes’a emir vermiştir. Sosigenes uzun çalışmalar sonucu şöyle bir çözüm üretir:

Sosigenes: Her yılın 365 gün çekeceğini, her yıldan artan 6 saatinde 4 yılda bir takvime ekleneceğini o yılın 365 gün+24 saat= 366 gün edeceğini söylemiştir. 366 günün 12 ye tam bölünmesinden dolayı 6 ayın 30 gün, diğer 6 ayın ise 31 gün çekeceğini belirtmiştir. 


Şubat Neden 28 Çeker

365 gün ise bu aylara şöyle dağıtılmış: Julius Sezar'ın emriyle 365 gün çeken yıllarda son ayın son günü düşülerek 4 yılda bir o yılın son ayına tekrar ekleneceğini söylemiştir. Julyen takviminde yılbaşı, Mart ayındadır ve buna göre Şubat  yılın en son ayıdır.  Sezar bir de doğduğu aya kendi ismini vermiş ve ismi Julius (July) olmuş. Daha sonra imparator olan Augustus da altta kalmayıp bir sonraki aya kendi ismini vermiş: Augustus (August). Ancak Sezar'ın ayı 31 gün çekerken, Augustus'un ayı 30 gün çekiyormuş. Augustus'da altta kalır mı hemen emir vermiş. Bunun üzerine astronomlar, yılın son ayı olan şubattan bir günü alıp, ağustos ayına ekler. Böylece Sezar'ın ayı Temmuz ve Augustus'un ayı Ağustos da peş peşe 31 gün çeker olmuş. 30-29 gün döngüsü yaşayan şubat ayı ise 29-28 gün olarak belirlenmiş.